Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới > Mỹ

Chính sách của Chính quyền D.Trump và tác động đối với Cuba

Cập nhật lúc: 07/04/2017 09:55:00 AM

Kể từ sau khi Chủ tịch Cuba Raul Castro và Tổng thống tiền nhiệm của nước Mỹ Barack Obama ra tuyên bố lịch sử về khôi phục quan hệ ngoại giao song phương, Cuba được nhìn nhận đã gặt hái những lợi ích nhất định nhờ sự cải thiện quan hệ với Mỹ. Hai bên đã thúc đẩy một loạt bước đi nhằm tháo gỡ các biện pháp trừng phạt mà Mỹ áp dụng đối với Cuba trong nhiều năm qua, đồng thời tăng cường hợp tác về an ninh và bảo vệ môi trường. Việc Mỹ bình thường hóa quan hệ vớ Cuba cũng đã tạo điều kiện thuận lợi để nhiều nước khác chạy đua thúc đẩy quan hệ hợp tác với quốc đảo Caribe này. Tuy nhiên, hiện nay một câu hỏi đang được giới nghiên cứu quan tâm là Cuba sẽ chịu tác động như thế nào nếu tân Thổng thống Mỹ D. Trump từ bỏ tiến trình cải thiện quan hệ hoặc điều chỉnh chính sách đối với Cuba theo hướng cứng rắn hơn.

Nhìn chung, giới nghiên cứu đều nhất trí cho rằng tác động từ mọi điều chỉnh chính sách của Chính quyền D. Trump đối với Cuba trong thời gian trước mắt không nhiều. Nhiều ý kiến chỉ ra rằng nếu Chính quyền D. Trump thay đổi chính sách theo hướng cứng rắn hơn với Cuba, điều đó chủ yếu chỉ ảnh hưởng tới những người khởi nghiệp tại Cuba chứ không ảnh hưởng lớn tới thành phần kinh tế nhà nước. Hơn nữa, sự cứng rắn của Mỹ sẽ củng cố thêm quyết tâm và nỗ lực của Chính phủ Cuba trong việc tìm kiếm nhiều đối tác khác để phát triển đất nước.

Theo giới nghiên cứu, cho tới nay tác dụng kinh tế trực tiếp và quan trọng nhất của tiến trình xích lại gần nhau giữa Cuba và Mỹ là lượng khách quốc tế tới Cuba tăng đáng kể. Từ năm 2014 tới năm 2016, số du khách Mỹ tới thăm Cuba tăng gấp ba lần và đạt 285.000 lượt người. Mặc dù lượng khách Mỹ chỉ chiếm chưa tới 1/10 tông số du khách quốc tế tới Cuba trong thời gian này, nhưng việc hai bên bình thường hóa quan hệ đã khiến lượng khách từ các nước khác đến Cuba tăng mạnh. Nhiều du khách từ Châu Âu và các nơi khác trên thế giới đã đổ về Cuba với mong muốn được chiêm ngưỡng đất nước này trước khi nó thay đổi nhanh chóng nhờ việc Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn mọi biện pháp cấm vận và giới doanh nhân Mỹ cũng như các doanh nhân quốc tế kéo tới Cuba để đầu tư. Theo số liệu chính thức của Văn phòng Thống kê và Thông tin quốc gia Cuba công bố, từ năm 2014 đảo quốc Caribe này đã ghi nhận tăng trưởng bùng nổ về lượng du khách, với mức tăng 16% trong năm 2015 và 13% trong năm 2016. Nếu áp dụng các số liệu chính thức về nguồn thu từ du lịch trong năm 2015 và đề ra giả thuyết rằng các nguồn thu này tăng tương đương với mức tăng lượng du khách, có thể ước tính nguồn thu từ ngành công nghiệp không khói của Cuba năm 2016 có thể ở mức 3,4 tỷ đô la. Các khoản chi tiêu tại chỗ của lượng khách ngày càng tăng này chính là lực đẩy đặc biệt mạnh mẽ cho sự vươn lên của thành phần kinh tế tư nhân, với các dịch vụ như nhà trọ, quán ăn và phương tiện di chuyển, nhất là tại thủ đô La Habana, nơi mà giá cả nhiều mặt hàng và dịch vụ đã tăng gấp đôi trong hai năm qua, mang lại lợi nhuận lớn cho những nhà “ khởi nghiệp” nắm bắt đúng thời điểm. Những nhà cung cấp dịch vụ tư nhân, cả hợp pháp và bất hợp pháp, trong các lĩnh vực khác như xây dựng hay cơ khí, cũng được hưởng lợi tương tự theo phản ứng dây chuyền.

Tuy nhiên, dù lượng du khách quốc tế cũng như kiều hối tăng và Mỹ nới lỏng cấm vận, nhưng GDP của Cuba bị sụt giảm trong năm 2016. Du lịch và kiều hối, mặc dù quan trọng, không phải là những tác nhân quyết định nhất của nền kinh tế Cuba. Nguồn thu từ du lịch chỉ chiếm 15% tổng các nguồn thu ngoại tệ của Cuba và kiều hối dù không có số liệu  thống kê chính thức cũng chỉ chiếm một tỷ lệ tương tự. Kể từ năm 2014, trạng thái vận động của nền kinh tế Cuba được quyết định bởi những yếu tố gồm các biện pháp trừng phạt của Mỹ, mà đại đa phần vẫn còn hiệu lực; viện trợ sụt giảm từ đồng minh chiến lược Venezuela và nỗ lực trả nợ của Cuba để tái nhập thị trường vốn quốc tế. Yếu tố thứ nhất: Mặc dù quan hệ Cuba - Mỹ được cải thiện, nhưng xuất khẩu hang hóa của Cuba và khả năng thu hút đầu tư nước ngoài trực tiếp của quốc đảo này vẫn tiếp tục bị bóp nghẹt bởi các biện pháp trừng phạt trong khuôn khổ bao vây cấm vận của Mỹ, mà đa phần đã bị luật hóa. Biên độ nới lỏng các lệnh cấm ày thông qua sắc lệnh hành pháp là quá hạn hẹp và chỉ với một số ít ngoại lệ, như hoạt động xuất khẩu nông sản từ Mỹ sang Cuba. Đến nay, những đề xuất theo hướng xóa bỏ hoàn toàn cấm vận vẫn chưa thể nhận được sự ủng hộ đa số tại Quốc hội Mỹ. Bên cạnh việc hạn chế trực tiếp quan hệ kinh tế song phương, hệ thống các biện pháp trừng phạt này của Mỹ cũng có sức mạnh răn đe đáng kể với bất kỳ đối tác nào muốn phát triển quan hệ thương mại hay đầu tư với Cuba. Yếu tố thứ hai: Những khó khăn của kinh tế Venezuela đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Cuba trong hai năm qua. Trong năm 2014, khoảng một nửa các khoản thu từ xuất khẩu của Cuba là từ việc trao đổi dịch vụ, chủ yếu là y tế để đổi lấy dầu khí của Venezuela, nhưng hoạt động này đã giảm dần và tỷ lệ nghịch với mức tăng trưởng du lịch. Mặc dù, Cuba đã bắt đầu nhập khẩu dầu thô từ các nhà cung cấp khác, thì việc sụt giảm nguồn thu và tác động kinh tế tiêu cực từ đà đi xuống của hoạt động trao đổi chiến lược này vẫn lớn hơn so với những bù đắp từ sự bùng nổ du lịch và kiều hối. Yếu tố thứ ba: Tăng trưởng sụt giảm trong hai năm còn xuất phát từ quyết tâm của Chính phủ Cuba quay trở lại thị trường tài chính quốc tế qua việc giải quyết những tranh cãi dai dẳng trong nhiều năm với các chủ nợ. Việc đàm phán thành công thỏa thuận hoán đổi nợ với Câu lạc bộ Paris vào cuối năm 2015 đã mang tới các thỏa thuận song phương giữa Cuba với từng thành viên trong nhóm nợ này trong năm 2016. Giới chức Cuba thừa nhận rằng Cuba đã phải trả cái giá không hề nhỏ cho việc khôi phục uy tín tài chính quốc tế.

Với những phân tích nêu trên, giới nghiên cứu nhìn chung đều cho rằng nếu Chính quyền D.Trump quyết định khôi phục chính sách thù địch đối với Cuba, trong đo có các quy định hạn chế công dân Mỹ thăm Cuba, nền kinh tế Cuba sẽ không tránh khỏi một số hậu quả, nhưng không bị ảnh hưởng nghiêm trọng ở tầm vĩ mô như nhiều người lo ngại, vì: (i) Việc Mỹ thắt chặt trở lại các quy định về đi lại sẽ tác động mạnh tới những thành phần từng hưởng lợi nhiều nhất từ quá trình bùng nổ du lịch vừa qua, như các nhà hàng tư nhân, các chủ nhà trọ, những người khởi nghiệp và dịch vụ taxi, chứ không mấy tác động tới kinh tế vĩ mô của Cuba. (ii) Cuba giờ đây đã thích nghi với nguồn cung dầu khí ưu đãi giảm dần từ Venezuela và dần giải quyết được các khoản nợ với Câu lạc bộ Paris. Điều này sẽ giúp nền kinh tế Cuba ít nhạy cảm với tiến trình cải thiện quan hệ với Mỹ hơn so với thời điểm năm 2015. (iii) Để tự vệ trước những tác động tiêu cực có thể xảy ra từ sự thay đổi chính sách của Mỹ, Cuba cũng đã tăng cường mở rộng quan hệ đối ngoại và tìm kiếm các đối tác kinh tế mới. Sau khi hoàn thành các thỏa thuận, cả đa phương lẫn song phương với Câu lạc bộ Paris, Cuba cũng đã ký thỏa thuận khung về hợp tác với Liên Minh Châu Âu và tiến gần tới việc gia nhập Ngân hàng phát triển Mỹ -  Latinh, củng cố quan hệ với Nga, Trung Quốc và các đối tác khác ở các châu lục. Bên cạnh đó, Cuba cũng đang đẩy mạnh mở cửa kinh tế, thúc đẩy thương mại; tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và đạt được những thành tựu ban đầu về đẩy nhanh quá trình hội nhập quốc tế của Cuba./.

-------------------------------------------------------

Tổng hợp theo báo chí Cuba 

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202