Tin Kinh tế- xã hội

Thách thức của ngành nông nghiệp trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu

Cập nhật lúc: 03/10/2018 09:00:00 AM

Theo xếp hạng dựa trên chỉ số sự tổn thương gây ra bởi biến đổi khí hậu, Việt Nam là một trong 30 quốc gia chịu tổn thương nặng nề nhất trên thế giới do biến đổi khí hậu. Các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên và ngày càng gia tăng như nắng nóng, lũ lụt và hạn hán… khiến cho sản lượng ngành nông nghiệp giảm sút nghiêm trọng. Để giảm bớt tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp, chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chiến lược và chính sách nhằm giúp ngành nông nghiệp thích ứng một cách hiệu quả với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, quá trình hiện thực hóa những chính sách này cho ngành nông nghiệp đã và đang đối mặt với một số thách thức, bao gồm:

1.       Nhận thức của nông dân về các biện pháp thích ứng còn hạn chế

Ở Việt Nam, kiến thức của người nông dân về biến đổi khí hậu và biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu vẫn còn hạn chế. Trong lĩnh vực nông nghiệp, chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu có thể bao gồm thay đổi giống cây trồng, đa dạng hóa cây trồng, xen canh, thay đổi kỹ thuật và thay đổi mục đích sử dụng đất… Ngoài những biện pháp thích ứng đơn giản, một số biện pháp phức tạp hơn cần phải có sự hiểu biết nhất định mới có thể áp dụng thành công chẳng hạn như đa dạng hóa luân canh cây trồng và thay đổi giống cây trồng cho phù hợp với điều kiện thời tiết và đất đai (Nguyen et al. 2017).  Tuy nhiên, phần lớn người nông dân thường không có đủ hiểu biết về việc lựa chọn những loại cây trồng thay thế thích ứng tốt với biến đổi khí hậu. Hơn nữa, họ cũng không có đầy đủ thông tin về thị trường đầu ra cho những sản phẩm của cây trồng mới. Do vậy, nhiều hộ nông dân không áp dụng các biện pháp thích ứng hoặc có áp dụng nhưng hiệu quả của các biện pháp này không được như mong đợi.

2.       Năng lực hạn chế của các cấp chính quyền

Thứ nhất, nguồn nhân lực làm việc trong lĩnh vực biến đổi khí hậu còn hạn chế, đặc biệt là các cán bộ có trình độ, có am hiểu sâu về các biện pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp. Do đó, họ thiếu kiến thức để có thể tư vấn giúp người nông dân lựa chọn biện pháp thích ứng nào là phù hợp nhất với điều kiện tài chính cũng như thời tiết tại địa phương. Thách thức này dẫn tới các chính sách nhằm hỗ trợ các biện pháp thích ứng cho ngành nông nghiệp không được triển khai như mong muốn ngay cả khi có đủ nguồn lực về tài chính.

Thứ hai, một số cán bộ cấp tỉnh còn thụ động trong việc xây dựng kế hoạch hành động để ứng phó với biến đổi khí hậu cho phù hợp với điều kiện sản xuất nông nghiệp cũng như ngân sách của địa phương mình; và còn phụ thuộc vào hướng dẫn chi tiết từ cấp trung ương. Điều này dẫn đến một số biện pháp thích ứng có thể không phù hợp với điều kiện địa hình cũng như khí hậu của địa phương đó.

3.       Vấn đề về tài chính

Thiếu nguồn tài chính là thách lớn không hề nhỏ cho chính phủ Việt Nam khi thực hiện các dự án về thích ứng với biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp. Chẳng hạn như một trong các biện pháp thích ứng cho ngành nông nghiệp là cần phải áp dụng các công nghệ tiên tiến, mà hầu hết được nhập khẩu với chi phí cao. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, các nguồn tài chính của các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu cho các ngành chịu ảnh hưởng nói chung và cho ngành nông nghiệp nói riêng phần lớn phụ thuộc vào các nguồn tài trợ nước ngoài. Điều này cũng tạo ra một lo ngại rằng các dự án này có thể bị trì hoãn nếu nguồn tài trợ không được tiếp tục, và dẫn đến rằng các biện pháp thích ứng có thể không bền vững (Smith et al. 2013).  

4.       Sự phối hợp giữa người nông dân và các nhà hoạch định chính sách

Để đảm bảo các biện pháp thích ứng đưa ra trong các chính sách được áp dụng hiệu quả, cần có sự chuyển giao kiến thức về các biện pháp từ các nhà làm chính sách tới người nông dân. Những kiến thức này sẽ giúp người dân chủ động áp dụng các biện pháp thích ứng phù hợp với điều kiện hoàn cảnh kinh tế của mình. Hơn nữa, hướng dẫn của những nhà làm chính sách có thể giúp người dân có thể nhận biết được các dịch bệnh, dịch hại mới cũng như giải quyết các vấn đề kỹ thuật có thể gặp phải khi áp dụng các biện pháp thích ứng (Iglesias et al. 2012).

Bên cạnh đó, người nông dân nhất là các hộ dân ở các vùng sâu vùng xa càng ít có điều kiện tiếp cận thông tin về các biện pháp thích ứng cho sản xuất nông nghiệp so với những người sống ở các vùng khác. Do vậy, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và người dân trong việc phổ biến các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp.

Tóm lại, biến đổi khí hậu là mối đe dọa đối với ngành nông nghiệp Việt Nam, trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia. Vì vậy, thực hiện các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu là một trong những ưu tiên hàng đầu để bảo đảm sinh kế bền vững cho người nông dân cũng như tạo sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu, Chính phủ Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức chủ quan và khách quan. Để có thể hiện thực hóa thành công các chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu đối với ngành nông nghiệp, Chính phủ cần phải giải quyết từng thách thức liên quan đến từng đối tượng cụ thể như: (1) cần phải nâng cao nhận thức của người nông dân thông qua các cuộc hội thảo; (2) đào tạo hay tạo điều kiện cho các cán bộ làm việc trong lĩnh vực biến đổi khí hậu có cơ hội học tập nâng cao kiến thức chuyên môn cũng như ký hợp đồng dài hạn tạo sự hấp dẫn để thu hút thêm nhân lực. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện giúp người nông dân tham gia vào các giai đoạn của dự án thích ứng với biến đổi khí hậu để họ có thông tin và chủ động áp dụng các biện pháp thích ứng một cách hiệu quả./.

Tài liệu tham khảo:

Iglesias, A., Quiroga, S., Moneo, M. & Garrote, L. 2012, ‘From climate change impacts to the development of adaptation strategies: Challenges for agriculture in Europe’, Climatic Change, vol. 112, no. 1, pp. 143-168.

Nguyen, TLH., Yao, SB., Fahad, S. 2017, ‘Farmers’ perception, awareness and adaptation to climate change: evidence from northwest Vietnam’, International Journal of Climate Change Strategies and Management, vol. 9, issue: 4, pp.555-576.

Smith, T., Thomsen, DC., Gould, S., Schmitt, K., and Schlegel, B. 2013, ‘Cumulative Pressures on Sustainable Livelihoods: Coastal Adaptation in the Mekong Delta’, Sustainability, vol. 5, pp. 228-241.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Hà Linh (dịch và tổng hợp)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202