Tin Kinh tế- xã hội  > Môi trường

Khung chỉ tiêu giám sát tăng trưởng xanh

Cập nhật lúc: 23/11/2018 10:00:00 AM

Tăng trưởng xanh hiện đang là mối quan tâm hàng đầu như một động lực để phát triển kinh tế và là công cụ hướng đến phát triển bền vững. Tăng trưởng xanh, theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), có nghĩa là "thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển đồng thời đảm bảo rằng các tài sản thiên nhiên tiếp tục cung cấp các tài nguyên và dịch vụ môi trường (1) thiết yếu cho cuộc sống và sự thịnh vượng của nhân loại". Để thực hiện tăng trưởng xanh hiệu quả, năm 2011, OECD đã đưa ra hệ thống khung để giám sát. Khung giám sát tăng trưởng xanh bao gồm 01 nhóm chỉ tiêu về bối cảnh kinh tế - xã hội và 04 nhóm chỉ tiêu chính: (1) Năng suất môi trường và tài nguyên; (2) Nền tảng tài sản tự nhiên; (3) Chất lượng môi trường của cuộc sống; (4) Cơ hội kinh tế và phản hồi chính sánh.

Bảng : Khung giám sát quá trình thực hiện tăng trưởng xanh

                                                                                                                       Nguồn : OECD (2011)

1. Năng suất môi trường và tài nguyên

Tăng năng suất môi trường và tài nguyên là điều kiện cần cho tăng trưởng xanh. Nhóm chỉ số này phản ánh một số tác động của quá trình thay thế các yếu tố đầu vào tự nhiên và các yếu tố đầu vào khác, của sự thay đổi trong thành phần ngành hoặc thay đổi năng suất các yếu tố tổng hợp. Việc lựa chọn các chỉ số cụ thể trong nhóm này được dựa trên sự nắm bắt các khía cạnh quan trọng của nền kinh tế có hàm lượng cacbon thấp và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Các chỉ số trong nhóm năng suất môi trường và tài nguyên dùng để đánh giá, đo đạc mức tăng trưởng hoặc sản lượng đầu ra có thể đạt được hoặc mức độ tiêu thụ sử dụng ít nguyên liệu đầu vào là tài nguyên thiên nhiên hơn, ít ô nhiễm hơn và ít phụ thuộc vào các dịch vụ môi trường hơn. Chúng bao gồm các chỉ số gián tiếp phản ánh việc cải thiện năng suất và hiệu quả, gồm: (i) Hiệu suất cacbon và năng lượng; (ii) Hiệu suất tài nguyên; (iii) Hiệu suất đa yếu tố. OECD đã đề xuất 4 chỉ số, bao hàm các ý nghĩa trên, đó là: (1) Lượng khí thải CO2 trên mỗi đơn vị GDP; (2) Năng suất năng lượng trên mỗi đơn vị GDP; (3) Cơ cấu sử dụng năng lượng theo ngành kinh tế; (4) Năng suất nhân tố tổng hợp.

2. Nền tảng tài sản tự nhiên

Nhóm chỉ tiêu năng suất môi trường và tài nguyên là cần thiết nhưng chưa đủ thể giám sát quá trình chuyển đổi sang tăng trưởng xanh. Để tăng trưởng bền vững, ta cần đề cập tới một tiêu chí khác đó là "duy trì nền tảng tài sản". Một nền tảng tài sản bị suy giảm sẽ gây ra nhiều rủi ro cho tăng trưởng. Nền tảng tài sản cần được hiểu một cách toàn diện, bao gồm tài sản được sản xuất cũng như không được sản xuất và cả tài sản môi trường, cụ thể là tài nguyên thiên nhiên. Trọng tâm của tăng trưởng xanh sẽ là tài sản kinh tế và tài nguyên thiên nhiên. Các chỉ số của nền tảng tài sản tự nhiên có thể được đánh giá với mục đích xác định mối đe dọa tiềm tàng phát sinh từ sự suy giảm hoặc suy thoái tài nguyên thiên nhiên. Giám sát tăng trưởng xanh có thể được thực hiện bằng cách xem xét nguồn dự trữ tài sản tự nhiên cùng với dòng chảy dịch vụ môi trường. Các giải pháp chủ yếu liên quan tới sự sẵn có và chất lượng của các nguồn dự trữ tài nguyên thiên nhiên tái tạo bao gồm nước ngọt, rừng, thủy sản; tài nguyên không tái tạo và tài nguyên khoáng sản đặc biệt bao gồm kim loại, khoáng chất công nghiệp, năng lượng hóa thạch, đa dạng sinh học và hệ sinh thái, đa dạng loài và môi trường sống, đất và thổ nhưỡng. Như vậy, nhóm chỉ tiêu về nền tảng tài nguyên thiên nhiên bao gồm các nội dung chính: (i) Nguồn dự trữ tài nguyên tái tạo, (ii) Nguồn dự trữ tài nguyên không tái tạo, (iii) Đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Các chỉ số được OECD đề xuất của nhóm chỉ tiêu Nền tảng tài sản tự nhiên được trình bày trong bảng 1.

3. Chất lượng môi trường của cuộc sống

Những cân nhắc về "duy trì nền tảng tài sản" có liên quan trực tiếp tới khái niệm "hạnh phúc". Đây là một khái niệm đa chiều bao phủ khía cạnh vật chất và chất lượng cuộc sống như y tế, giáo dục, an sinh xã hội và an ninh. Điều kiện môi trường ảnh hưởng rất nhiều tới sức khỏe và phúc lợi của người dân. Vì vậy chất lượng môi trường có thể vừa là nguyên nhân vừa là kết quả của mô hình phát triển không bền vững. Chúng có thể gây ra những hậu quả kinh tế đáng kể, ví dụ như tăng chi phí y tế hoặc giảm năng suất lao động, giảm sản lượng nông nghiệp, giảm chức năng hệ sinh thái và giảm chất lượng cuộc sống nói chung. Nhóm chỉ tiêu về chất lượng môi trường của cuộc sống xem xét các khía cạnh khác nhau của chất lượng môi trường và an toàn cuộc sống, như tiếp cận các dịch vụ và tiện nghi môi trường liên quan (nước sạch, vệ sinh môi trường và thiên nhiên); tiếp xúc với ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, chất độc hại và tiếng ồn; thay đổi trong chu kỳ nước, thất thoát đa dạng sinh học và thiên tai có ảnh hưởng đến sức khỏe của hệ sinh thái và gây thiệt hại về tài sản và cuộc sống của người dân và được gộp lại trong hai nội dung: (i) sức khỏe và rủi ro môi trường; (ii) dịch vụ và tiện nghi môi trường.

4. Cơ hội kinh tế và phản hồi chính sách

Nhóm chỉ tiêu này bao gồm hai loại chỉ số, đó là các chính sách quan trọng đối với tăng trưởng xanh và các cơ hội kinh tế liên quan tới tăng trưởng xanh. Các yếu tố này có mối quan hệ tương hỗ và mật thiết với quá trình tăng trưởng xanh. Nội dung chính của nhóm chỉ tiêu Cơ hội kinh tế và phản hồi chính sách bao gồm: (i) Công nghệ và đổi mới; (ii) Hàng hóa và dịch vụ môi trường; (iii) Dòng tài chính quốc tế; (iv) Giá cả và chuyển nhượng; (v) Kỹ năng và đào tạo; (vi) Quy định và cách tiếp cận trong quản lý. Các Chính phủ có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh bằng cách thiết lập các điều kiện khung thống nhất: thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững; khuyến khích phát triển và sử dụng công nghệ mới và đổi mới công nghệ; nâng cao tính cạnh tranh và phản ứng tới các chính sách môi trường; cải thiện tiếp cân thông tin,…Các chỉ số về cơ hội kinh tế và phản hồi chính sách mà OECD đã đề xuất nhằm đánh giá về những cơ hội có thể nhận được khi thực hiện tăng trưởng xanh; đánh giá về việc sử dụng, phạm vi sử dụng và kết quả của các chính sánh tăng trưởng xanh (Bảng 1). Những chỉ số này cũng giúp xác định sự phối hợp tiềm năng và sự đánh đổi giữa các mục tiêu chính sách khác nhau, giữa các mục tiêu xanh và mục tiêu tăng trưởng.

5. Bối cảnh kinh tế - xã hội và đặc điểm của tăng trưởng

Nhiều chỉ số về tăng trưởng xanh phản ánh trực tiếp về sự tương tác giữa tăng trưởng kinh tế và môi trường nhưng khi phân tích và đánh giá cần dựa trên bối cảnh kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Khi các chi tiết sẵn có để thiết lập các chỉ số bị hạn chế thì những thông tin mà chỉ số đó mang lại có thể trở nên không hoàn hảo. Trong trường hợp đó, điều quan trọng là cần xây dựng chỉ số với thông tin về cấu trúc ngành của quốc gia trên toàn nền kinh tế. Ngoài ra, thị trường lao động và việc làm cũng là một phần trọng tâm của Chiến lược tăng trưởng xanh. Một số nội dung trong nhóm chỉ tiêu Bối cảnh kinh tế - xã hội và đặc điểm của tăng trưởng thể hiện sự tương quan giữa môi trường với thị trường lao động, giáo dục và đào tạo với các chỉ số đề xuất thể hiện bối cảnh của mỗi quốc gia như: tăng trưởng kinh tế; năng suất và khả năng cạnh tranh; cơ cấu ngành kinh tế; một số tính năng chính của thị trường lao động; sức khỏe, giáo dục, bất bình đẳng;…(Bảng 1)

 

 


Tài liệu tham khảo 

(1) Dịch vụ  môi trường (OECD) là khái niệm đề cập tới các chức năng của tài sản tự nhiên như đất, nước, không khí (bao gồm cả hệ sinh thái liên quan) và sinh vật của chúng. Có 3 loại dịch vụ môi trường cơ bản:

(a) Dịch vụ xử lý: phản ánh các chức năng của môi trường tự nhiên như một nơi chứa đựng và hấp thụ các chất thải.

(b) Dịch vụ sản xuất: phản ánh các chức năng kinh tế, cung cấp đầu vào và tài nguyên để sản xuất và tiêu thụ.

(c) Dịch vụ tiêu dùng: phán ánh sự cung cấp cho nhu cầu sinh lý và giải trí liên quan tới con người.

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Lương Thị Hải Ngân (Ban Tổng hợp)
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202