Phân tích và Dự báo

Kinh tế thế giới 9 tháng và dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2021

Cập nhật lúc: 01/10/2021 09:24:00 AM

Kinh tế thế giới 9 tháng năm 2021

Làn sóng Covid-19 toàn cầu đang trong giai đoạn thoái trào sau khi đạt đỉnh vào giữa tháng 8. Cho đến 18/9, số ca nhiễm toàn cầu khoảng 228 triệu ca với 4,68 triệu ca tử vong, tâm dịch vẫn chủ yếu ở các nước đang phát triển có quy mô dân số lớn và tỷ lệ tiêm vắc xin chưa cao như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Braxin, các nước Đông Nam Á… cũng như một số nước phát triển đã đạt tỉ lệ tiêm vắc xin cao tính đến ngày 18/9/2021 như Mỹ (63% dân số, trong đó 54% dân số tiêm đủ 2 mũi), Anh (71% dân số, trong đó 61% dân số tiêm đủ 2 mũi).[1] Mặc dù vậy, dự báo một đợt bùng phát mới có thể sẽ xảy ra vào cuối năm khi các nền kinh tế mở cửa trở lại, tạo môi trường cho vi rút phát tán trong điều kiện khí hậu lạnh ở các môi trường công cộng như lớp học, nơi làm việc, các phương tiện giao thông công cộng. Riêng Đan Mạch đã dỡ bỏ mọi hạn chế phòng, chống dịch bệnh.[2] 

Chỉ số PMI toàn cầu liên tục tăng trong các tháng đầu năm với sự dẫn dắt của các nền kinh tế lớn như Mỹ, EU… khi các quốc gia này hoàn thành tiến độ tiêm chủng nhanh và kinh tế dần phục hồi. Tuy nhiên, biến thể mới của virut Covid-19 đã khiến xu hướng phục hồi kinh tế thế giới chậm dần. Chỉ số PMI, mặc dù vẫn trên 50 điểm thể hiện xu hướng mở rộng sản xuất, nhưng bắt đầu giảm dần từ tháng 6/2021 và đạt mức thấp nhất từ tháng 2/2021 là 52,6 điểm.

Kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng nhưng áp lực nợ công và tỷ lệ lạm phát tiếp tục tăng cao. Chỉ số sản xuất công nghiệp trong tháng 8 của Mỹ tăng 5,9% so cùng kỳ năm trước, tốc độ tăng trưởng có dấu hiệu chậm dần. Chỉ số quản trị mua hàng PMI ngành công nghiệp của Mỹ đã bắt đầu hạ nhiệt, trong tháng 8 đạt 61,1 điểm, mặc dù thấp hơn các tháng trước đó nhưng vẫn đạt trên 50 điểm cho thấy hoạt động sản xuất vẫn tiếp tục được mở rộng. Tăng trưởng bán lẻ hàng hóa trong tháng 8 tiếp tục tăng 15,1% so với cùng kỳ năm trước cho thấy hoạt động tiêu dùng diễn biến tích cực. Tuy nhiên, số việc làm mới được tạo ra trong tháng 8 chỉ đạt 374 nghìn việc làm. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của Mỹ đạt 61,7% - mức kỷ lục kể từ khi sụt giảm sâu còn 60,2% trong tháng 4/2020. Bên cạnh các dấu hiệu lạc quan của nền kinh tế, Chính phủ Mỹ đang phải cân nhắc về khoản nợ công khổng lồ cũng như tỷ lệ lạm phát tiếp tục đạt các mốc kỷ lục mới trong bối cảnh Chính phủ nước này tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa các chương trình kích thích tài khoá. Lạm phát của Mỹ trong tháng 7 tăng 5,3% so với cùng kỳ năm trước, tiếp tục giữ mức cao kể từ năm 2008 đến nay.

Kinh tế Trung Quốc, về cơ bản, tiếp tục xu thế hồi phục hậu đại dịch, tăng trưởng 12,7% trong nửa đầu năm 2021 giúp đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cả năm trên 6%, song đối mặt với nhiều thách thức. Chỉ số PMI vẫn nằm trên mức 50 (mức cho thấy hoạt động sản xuất và dịch vụ vẫn đang tiếp tục mở rộng) nhưng có xu hướng suy giảm. Chỉ số PMI tháng 8 giảm xuống mức 50,1, đã tiệm cận với ranh giới giữa mở rộng hay suy giảm của hoạt động sản xuất và dịch vụ. Sản lượng công nghiệp tăng 5,3% so với cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng ở mức kỉ lục 25,6% so với cùng kỳ nhờ nhu cầu thế giới tăng mạnh. Mặc dù vậy, chuyển đổi chính sách quản lý kinh tế đang đưa tới những thay đổi lớn cho phát triển kinh tế ở Trung Quốc. Siết chặt quản lý kinh tế hướng tới “thịnh vượng chung” đang được đẩy mạnh, với trọng tâm bao gồm các ngành sản xuất gây ô nhiễm, bất động sản, cho đến lĩnh vực công nghệ tiêu dùng, giáo dục tư nhân, giải trí… Chủ trương zero-Covid đối phó với đại dịch cũng buộc Trung Quốc đặt ra các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt đối với các ổ dịch mới xuất hiện. Trong bối cảnh đó, nhu cầu nội địa tiếp tục suy yếu, doanh số bản lẻ chỉ tăng trưởng 2,5% so với cùng kỳ vào tháng 8.

 Khu vực EU tiếp tục cho thấy những dấu hiệu phục hồi tích cực khi các quốc gia nới lỏng nhiều biện pháp hạn chế nhằm ngăn chặn đại dịch Covid-19 và sự hỗ trợ liên tục của các Chính phủ. Trong quý II/2021, kinh tế khu vực đồng Euro đã tăng trưởng 2,0%, vượt qua kỳ vọng của thị trường về mức tăng trưởng 1,5%. Tốc độ tăng trưởng của Liên minh châu Âu cũng tăng từ -0,1% trong quý I lên 1,9% trong quý II/2021. Ngày 9/9, ECB đã nâng mức dự báo tăng trưởng kinh tế khu vực Eurozone lên 5% trong năm 2021 (cao hơn so với mức 4,6% đưa ra trong dự báo trước đó). Trong số các nền kinh tế lớn nhất khối, Đức, Pháp và Tây Ban Nha đã trở lại tăng trưởng và tốc độ mở rộng được ghi nhận ở Ý. Mặc dù tỷ lệ lạm phát của khu vực đồng Euro vẫn duy trì ở mức cao, mức lạm phát này vẫn được đánh giá mang tính chất tạm thời do các yếu tố liên quan đến đại dịch. Tuy nhiên, trong những tháng cuối năm, sự xuất hiện của biến thể Delta vẫn là một yếu tố tiềm ẩn, đe dọa triển vọng phục hồi kinh tế của khu vực này.

Kinh tế Nhật Bản tăng trưởng trở lại trong quý II/2021 nhưng phục hồi chậm lại trong quý III do sự tái bùng phát của dịch bệnh Covid-19. Trong quý II/2021, tổng sản phẩm quốc nội của Nhật Bản tăng 1,3% so với cùng kì năm ngoái và tăng 0,3% so với quý trước đó. Tuy nhiên, dịch bệnh tái bùng phát tại Nhật Bản đang tác động không nhỏ tới các chuỗi cung ứng quan trọng của các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là chuỗi cung ứng của các hãng chế tạo ô tô. Chỉ số PMI sản xuất giảm nhẹ từ 53 điểm (tháng 7) xuống còn 52,7 điểm (tháng 8). PMI dịch vụ tiếp tục ghi nhận sự suy giảm liên tiếp và đạt 42,9 điểm trong tháng 8. Nguyên nhân được cho là do ban bố tình trạng khẩn cấp khiến các hoạt động dịch vụ chịu nhiều hạn chế, ảnh hưởng tiêu cực tới chi tiêu tiêu dùng. Trong thời gian đại dịch, sản lượng sản xuất bị cắt giảm mạnh và chi tiêu tiêu dùng của người dân cũng gặp nhiều khó khăn, trong khi đây là hai động lực tăng trưởng kinh tế chính của nước này. Theo đó, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới được dự báo tăng trưởng âm trong Quý III/2021.

Các quốc gia Đông Nam Á rơi vào khó khăn khi biến chủng virus Delta tăng nhanh và triển khai chiến dịch tiêm chủng còn chậm. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) ngày 27/7 đã hạ dự báo tăng trưởng của các quốc gia Đông Nam Á xuống mức trung bình là 1,8%. Nhóm 5 nền kinh tế đang phát triển lớn nhất trong khu vực - gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam bị cắt giảm 0,6 điểm phần trăm, còn 4,3%. Các nước Đông Nam Á này đang trở thành tâm dịch mới của đại dịch Covid-19, buộc các nước trong khu vực phải áp các biện pháp hạn chế đi lại và phong toả để chống dịch, đồng nghĩa đặt ra trở ngại lớn đối với tăng trưởng kinh tế. Chỉ số PMI tháng 8 tại khu vực ASEAN trượt về mức thấp trong 14 tháng (44,5). PMI của tất cả các nước trong khu vực đều dưới ngưỡng 50 điểm, cho thấy xu hướng thu hẹp sản xuất. Diễn biến dịch bệnh còn phức tạp được cho là nguyên nhân khiến hoạt động sản xuất bị sụt giảm nghiêm trọng khi cả sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đều giảm. 

Thương mại toàn cầu cũng tăng nhanh trong bối cảnh nhu cầu sản xuất và tiêu dùng phục hồi. Trong quý I/2021, giá trị thương mại hàng hoá và dịch vụ toàn cầu đã tăng khoảng 4% so với quý trước và tăng 10% so với cùng kỳ năm 2020. Đáng chú ý, giá trị này đã cao hơn mức trước khủng hoảng Covid-19, tương đương mức tăng khoảng 3% so với cùng kỳ năm 2019. IMF (7/2021) đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng của thương mại toàn cầu lên 9,7% trong năm 2021 và 7% trong năm 2022. Theo đó, sự phục hồi thương mại hàng hóa chủ yếu là nhờ các mặt hàng liên quan đến dịch bệnh, các hàng hóa tiêu dùng bền lâu và các trang thiết bị y tế. Thương mại dịch vụ được dự báo sẽ phục hồi với tốc độ chậm hơn do những hạn chế trong du lịch quốc tế. NCIF (9/2021) dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu sẽ đạt 9,5% năm 2021 và 9,3% năm 2022.

Triển vọng đầu tư trên toàn cầu trong xu hướng tăng và có xu hướng chuyển sang khu vực Châu Á. Bất chấp những thách thức của bối cảnh đầu tư 'hậu đại dịch', cuộc khảo sát của các quan chức điều hành và cấp cao từ 100 cơ quan xúc tiến đầu tư của hơn 70 quốc gia cho thấy: 53% người được hỏi kỳ vọng dòng vốn FDI vào lãnh thổ của họ sẽ tăng vào năm 2021; chỉ có 18% dự đoán FDI trong nước sẽ giảm và 4% dự báo sẽ giảm đáng kể - cải thiện hơn so với cuộc khảo sát tương tự vào tháng 4/2020[3]. Tuy nhiên, sự phục hồi chưa thực sự chắc chắn. Theo báo cáo, chỉ 49% các IPA tham gia dự đoán dòng vốn FDI toàn cầu sẽ tăng vào năm 2021 – điều đó chứng tỏ rằng, mặc dù niềm tin trong nước ngày càng tăng song vẫn tồn tại những thách thức trong thu hút FDI trong bối cảnh hiện nay. Đánh giá của UNCTAD (6/2021)[4], dòng vốn FDI toàn cầu sẽ chạm đáy trong năm 2021 và phục hồi một phần với mức tăng khoảng 10-15%. Trong đó, xu hướng dòng vốn chuyển sang khu vực châu Á tăng 4%, khiến khu vực này chiếm một nửa tổng vốn FDI toàn cầu vào năm 2020. Nguồn vốn FDI vào các nền kinh tế đang chuyển đổi giảm 58%. Đại dịch Covid-19 tiếp tục làm suy giảm nguồn vốn FDI ở các nền kinh tế có cấu trúc yếu và dễ bị tổn thương.

Dự báo triển vọng kinh tế thế giới

Trong những tháng cuối năm, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp với các biến thể của virus Covid-19, kinh tế thế giới tiếp tục trên đà phục hồi nhờ sự dẫn dắt của các nền kinh tế lớn. IMF (7/2021) dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu đạt 6,0% năm 2021 (không thay đổi so với dự báo trước đó vào tháng 4/2021, nhưng có những điều chỉnh tăng tại các quốc gia đang phát triển như Mỹ, Eurozone, Anh, Canada… và điều chỉnh giảm ở một số nền kinh tế mới nổi và đang phát triển). WB (6/2021) đưa ra mức dự báo thấp hơn với 5,6%, nhờ sự phục hồi mạnh mẽ từ một số nền kinh tế lớn đặc biệt là Mỹ (phản ánh hiệu quả từ các biện pháp hỗ trợ tài khóa quy mô lớn và việc nới lỏng các quy định hạn chế sau đại dịch). Tuy nhiên, các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển sẽ vẫn tiếp tục vật lộn với đại dịch cũng như những hậu quả của nó. WB cũng đưa ra những cảnh báo, bất chấp sự phục hồi, sản lượng toàn cầu sẽ thấp hơn khoảng 2% so với dự báo trước đại dịch vào cuối năm nay[5].

Bảng 1. Dự báo triển vọng kinh tế thế giới, một số quốc gia và khu vực kinh tế lớn, %

 

 

 2020

 WB 6/2021

 IMF 7/2021

NCIF T9/2021[6]

2021f

2022f

2021f

2022f

2021f

2022f

Thế giới

-3,5

5,6

4,3

6,0

4,9

5,9

4,4

Các nền kinh tế phát triển

-4,7

5,4

4

5,6

4,4

5,5

4,0

Các thị trường mới nổi và

quốc gia đang phát triển

-1,7

6,0

4,7

6,3

5,2

6,0

4,7

Mỹ

-3,5

6,8

4,2

7,0

4,9

6,7

3,8

EU

-6,6

4,2

4,4

4,6

4,3

4,3

3,9

Trung Quốc

2,3

8,5

5,4

8,1

5,7

8,8

5,6

-----------------------------------------------------

[1] Mức trung bình của thế giới là 43% dân số thế giới tiêm 1 mũi vaccine và 31% dân số thế giới tiêm đủ 2 mũi vaccine.

[2] Lý do khiến nước này dỡ bỏ mọi hạn chế là nhờ việc triển khai chiến dịch tiêm vaccine ngừa COVID-19 trên diện rộng. Hiện có tới 74% trong số 5,81 triệu người dân nước này đã được tiêm đầy đủ vaccine ngừa COVID-19 và con số này ở những người trên 65 tuổi là 96%. Kể từ ngày 9/9, Đan Mạch đã triển khai việc tiêm mũi 3 vaccine ngừa COVID-19 cho những người trong nhóm có nguy cơ.

[3] Kết quả của cuộc khảo sát tương tự (tháng 4/2020) cho thấy 44% IPA dự đoán dòng vốn FDI trong nước sẽ giảm vào năm 2020 - https://www.fdiintelligence.com/article/80026

[4] https://unctad.org/webflyer/world-investment-report-2021

[5] https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2021/06/08/world-bank-global-economic-prospects-2021

[6] NCIF dự báo theo mô hình kinhb tế lượng toàn cầu NiGEM, tháng 9/2021

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo kinh tế vĩ mô
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202