Tin Kinh tế- xã hội

Một số khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế những tháng cuối năm 2021

Cập nhật lúc: 30/09/2021 02:24:00 PM

Trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp với những biến thể mới của virus Covid-19, Việt Nam đã có những nỗ lực trong việc kiểm soát dịch bệnh và duy trì các hoạt động sản xuất. Nhờ đó, tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2021 tăng 5,64%, cao hơn tốc độ tăng 1,82% của 6 tháng đầu năm 2020. Tuy nhiên, làn sóng dịch bệnh Covid-19 lần thứ tư diễn biến nghiêm trọng, đặc biệt trong quý III/2021 khiến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải thực hiện giãn cách xã hội, trong đó có thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế của cả nước. Khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch bệnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng do các biện pháp giãn cách xã hội gây gián đoạn sản xuất kinh doanh. Chỉ số IIP toàn ngành công nghiệp có sự khác biệt giữa các vùng ((IIP tháng 8/2021 của 18 tỉnh, thành phố phía Nam và Nam Trung bộ giảm mạnh; trong đó, thành phố Hồ Chí Minh giảm 49,2%, Bình Dương giảm 12,6%. Ngược lại, tại miền Bắc, công nghiệp chế biến, chế tạo lớn vẫn tăng trưởng ở mức hai con số như Hải Phòng tăng 21,2%, Bắc Giang tăng 13,1%). Dịch vụ tiếp tục là khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, đặc biệt là các hoạt động du lịch lữ hành, lưu trú ăn uống, vận tải, hàng không,… Tính chung 8 tháng năm 2021, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng giảm 4,7% so với cùng kỳ năm trước (giảm 6,2% sau khi loại trừ yếu tố giá, cao hơn tỷ lệ giảm 5,8% của cùng kỳ năm 2020). Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa giảm 1,4%; dịch vụ lưu trú, ăn uống giảm 19,8%, doanh thu dịch vụ lữ hành giảm 61,8% do hoạt động du lịch trong nước hạn chế và chưa mở cửa cho du lịch quốc tế. Tổng lượng hành khách vận chuyển và luận chuyển giảm lần lượt 18,8% và 25,9% so với cùng kỳ.

Trong tháng 9, mặc dù dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp, song một số địa phương đã thực hiện tốt và đang dần kiểm soát được dịch bệnh. Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai quyết liệt tại nhiều địa phương trên cả nước, đến ngày 15/9, cả nước đã có hơn 31,2 triệu liều vắc-xin được tiêm, khoảng gần 1/3 dân số tiêm 1 mũi vaccine và khoảng 6,5% dân số đã tiêm đủ 2 mục vaccine phòng chống dịch covid-19.

Tuy nhiên, trong các tháng cuối năm 2021, nền kinh tế vẫn tiếp tục đối mặt với một số khó khăn, thách thức sau:

Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp. Dịch bệnh Covid-19 với các biến thể virus mới tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với khả năng phục hồi kinh tế.

Giải ngân vốn đầu tư công thấp. Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công ước tính đến đầu tháng 9/2021 mới đạt 40,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với vùng kỳ năm 2020 (là 46,41%). Đặc biệt, tỉ lệ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài rất thấp, chỉ đạt 7,94% (cùng kỳ năm 2020 đạt 21,26%). Đáng chú ý, tính đến đầu tháng 9 năm 2021, chỉ có 26 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao trên 40% kế hoạch (như Thanh Hóa (72,1%), Thái Bình (67,5%), Nam Định (63,6%), Hưng Yên (61,6%), Lâm Đồng (55,6%)) và có tới 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 30%, trong đó có 21 bộ và 1 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% (trong đó, 04 bộ chưa giải ngân kế hoạch vốn), đặc biệt tại một số địa phương có dịch bệnh diễn biến phức tạp, kéo dài như như Tp. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nghệ An, Quảng Ngãi. Có nhiều nguyên nhân khiến việc giải ngân vốn đầu tư công thấp như: (i) tính thời điểm: năm 2021 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, do vậy, những tháng đầu năm 2021 chủ yếu thực hiện các bước chuyển tiếp của giai đoạn; một số nhiệm vụ, dự án khởi công mới chỉ được giao kế hoạch sau khi Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 được thông qua; tổ chức bộ máy chính quyền các cấp mới được kiện toàn cũng ảnh hưởng không nhỏ tới công tác chỉ đạo điều hành tại một số nơi; (ii) giá nguyên liệu đầu vào cho thi công tăng (đặc biệt là sắt, thép xây dựng, xi măng, cát, sỏi,…) ảnh hưởng tới tiến độ thi công, đặc biệt là phương án tài chính khi thực hiện dự án; (iii) dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp trên diện rộng khiến nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện và giải ngân các dự án. Một số địa bàn, cơ sở, xã, phường, khu công nghiệp… phải áp dụng biện pháp phong tỏa, giãn cách, theo đó, công nhân, chuyên gia, tư vấn phải về nhà, hoặc thực hiện “3 tại chỗ” nhưng việc vận chuyển nguyên liệu đầu vào, thiết bị để triển khai thi công lại bị giãn đoạn. Các địa phương – nhất là các địa phương có dịch bệnh – ưu tiên nguồn lực cho chống dịch nên phần nào cũng ảnh hưởng tới giải ngân đầu tư công. Trong bối cảnh dịch Covid-19 lan rộng, đầu tư công vẫn là động lực hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, tạo lan toả đối với đầu tư tư nhân và đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp trong suốt những tháng đầu năm 2021 đến nay phần nào làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, gây lãng phí nguồn lực, giảm năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hoạt động xuất khẩu và xuất siêu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khu vực FDI với tỷ trọng xuất khẩu của khu vực này chiếm 73,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp ở các trung tâm công nghiệp và kinh tế trọng điểm của cả nước như thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An…, động lực tăng trưởng nhờ thặng dư thương mại trở nên thiếu chắc chắn do các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Bên những khó khăn do dịch bệnh Covid-19, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những tháng tới còn chịu nhiều tác động tiêu cực do giá nguyên vật liệu, chi phí vận tải, logistics tăng mạnh.

Sức chống chịu của doanh nghiệp yếu dần qua các đợt dịch bệnh. Dịch bệnh tiếp tục căng thẳng làm trầm trọng thêm các khó khăn của ngành và doanh nghiệp. Tác động tiêu cực của làn sóng Covid-19 thứ tư thể hiện rõ rệt trong tháng 8 và 9/2021 khi lưu thông hàng hóa bị gián đoạn, làm đứt gãy nhiều chuỗi cung ứng. Không chỉ gặp khó khăn về tiến độ đầu tư và sản xuất, không đủ nguyên vật liệu do chuỗi cung ứng bị gián đoạn, doanh nghiệp phải chịu chi phí lớn để duy trì “3 tại chỗ” nhưng không đủ lao động để đáp ứng các đơn hàng. Nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng cầm cự nếu dịch bệnh và giãn cách còn tiếp tục kéo dài. Nguy cơ bị thay thế với các doanh nghiệp trong nước khi không đảm bảo được sự liền mạch trong chuỗi sản xuất hàng hóa là hiện hữu khi 18% doanh nghiệp EU tại Việt Nam đã chuyển đơn hàng sang nước khác, 16% đang được cân nhắc[1]. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đang phải đối mặt với chi phí đầu vào (chi phí nguyên, nhiên vật liệu, vận tải, kho bãi, chi phí “3 tại chỗ”) tăng và trong tương lai gần, doanh nghiệp cũng sẽ phải tăng giá bán sản phẩm khi không thể chịu nổi các chi phí tăng thêm.

 


[1] Theo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp châu Âu (EuroCham).

Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo kinh tế vĩ mô
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202